Combineren: werken aan sociale ontwikkeling binnen een combi-groep

Combineren: werken aan sociale ontwikkeling binnen een combi-groep

Door krimp en soms gelukkig ook door groei, zijn veel scholen genoodzaakt combi-groepen te maken. Bij veel van hen is dat geen didactische of pedagogische keuze. Ik kom op scholen dan ook de vreemdste combinaties tegen: groep 4-6, groep 6-8, groep 1-4. Deze groepen zijn veelal puur getalsmatig gecombineerd. Er wordt op deze manier voor gezorgd dat er geen combi’s zijn van drie groepen of dat er juist zo weinig mogelijk combi-groepen ontstaan binnen de school. Didactisch gezien is het voor de leerkracht een hele kluif om zomaar ineens een combi te draaien. Leerkrachten geven aan dat dit stress veroorzaakt en dat het klassenmanagement bijna onmogelijk wordt.

Hoe meer de leeftijd van de kinderen uit elkaar ligt, hoe moeilijker het is om er een groep van te maken waarin iedereen gelijkwaardig is. Dat heeft te maken met de leeftijd van de kinderen, maar ook met het feit dat je veel te veel verschillende instructies krijgt en nauwelijks overlap hebt in de leerstof. Leerlingen leren dus niet samen, ze zijn alleen fysiek samen in één ruimte. Je hebt eigenlijk gewoon twee groepen en dat is niet wenselijk voor de leerkracht en voor de kinderen.

Uiteraard kunnen de oudere kinderen de jongeren goed helpen en dat is erg goed voor de sociale ontwikkeling. Maar wat doet het met je als je altijd de oudste bent? Onderzoek heeft bewezen dat jouw plaats in een gezin vormend is voor je karakter. Als die plaats op school nu precies dezelfde is, wat doet dit dan met een kind? Dat je overal altijd de oudste (helper) bent en veel minder ruimte krijgt je eigen kwetsbaarheid te tonen? Of dat je juist altijd geholpen wordt, omdat je de jongste bent? Het is voor kinderen waardevol om beide rollen te leren kennen.

Het is belangrijk dat leerkrachten bij het ‘gedwongen’ combineren van groepen, een inhoudelijke switch maken. De methode is een leidraad, maar niet leidend. Als je kinderen samen laat leren in een groep zorgt dat voor relatie. Zorg ervoor dat je zoveel mogelijk lessen samen geeft, zodat de groep een echte groep wordt. Ga op zoek naar overlap in leerstof en zorg dat alle kinderen verschillende rollen kunnen vervullen. Spreek de kinderen niet steeds als subgroep aan en zet de kinderen door elkaar. Logistiek is het handig om met flexibele werkplekken te werken, zodat kinderen soms in niveaugroepen zitten en soms juist niet.

Kijk bij ‘gedwongen’ combinatiegroep dus niet alleen naar aantallen, maar vooral naar de mogelijkheden om er één groep van te maken.

Sabine Louwerens
Onderwijsadviseur
Edux Onderwijspartners

Reageren