Een positief en duurzaam schoolklimaat met SWPBS

Een positief en duurzaam schoolklimaat met SWPBS

De eerste resultaten op PCBS Juliana in Fijnaart en PCBS Vijf Eiken in Gilze Rijen zijn veelbelovend!

Twee jaar geleden hebben de directies van beide scholen besloten om met behulp van een coach van Edux Onderwijspartners werk te maken van het gestructureerd aanleren van goed gedrag met School Wide Positive Behavior Support (SWPBS). SWPBS, in de wandelgangen PBS genoemd, is een schoolbrede aanpak van gedrag, gericht op het expliciet maken en stimuleren van gewenst gedrag. Door deze aanpak neemt gewenst gedrag in én buiten de school toe en er ontstaat een duurzaam positief schoolklimaat, dat leerlingen stimuleert om tot leren te komen.

SWPBS in de praktijk

‘Wat fijn dat je rustig de trap op loopt, dat is veilig’, zegt de intern begeleider tegen één van de leerlingen op de gang. ‘Fijn dat jullie leuk samen spelen op het plein’, zegt de juf tegen een groepje leerlingen op het schoolplein. Naast het compliment geeft ze vandaag ook een kaartje (Kanjerkaartje) aan de drie kinderen voor hun goede gedrag, omdat zij zich houden aan de gedragsverwachtingen en waarden die in de vorm van foto’s in de ruimtes hangen.

De waarden van de school vormen het vertrekpunt binnen SWPBS. Op de Julianaschool staan bijvoorbeeld de waarden Respect, Veiligheid en Betrouwbaarheid centraal. Deze schoolwaarden vormen het hart van SWPBS en alle schoolmedewerkers dragen deze waarden dagelijks uit. Dit doen ze onder andere door duidelijk te zijn over wat zij qua gedrag van de leerlingen verwachten en door gewenst gedrag als een ‘vak apart’ actief aan te leren.


Er is in de afgelopen twee jaren hard gewerkt om in de gangen, bij het plein, op de toiletten, in de gymzaal, in de kleedkamer en in de klaslokalen foto’s te hangen met aan de schoolwaarden gerelateerde gedragsverwachtingen zoals: ‘in de aula laat ik de materialen op hun plaats staan’ of ‘als de bel gaat, ga ik in de rij staan’ of ‘ik laat het toilet netjes achter’.

Gewenst gedrag wordt benoemd en bekrachtigd met een complimentje of een knipoog. En af en toe (‘you never know when you get a surprise’) met bijvoorbeeld een kaartje. Zien wat leerlingen goed doen en hier de focus op leggen is een belangrijk onderdeel van PBS. Het feit dat beide directeuren hier actief het voortouw in nemen door bijvoorbeeld actief toezicht te houden op het schoolplein maakt hen het voorbeeld voor leerkrachten, leerlingen en ouders van hoe gewenst gedrag eruit kan zien. Naast het bekrachtigen van gewenst gedrag worden ook duidelijke consequenties voor ongewenst gedrag geboden.

SWPBS werkt omdat de school gezamenlijke schoolwaarden en de gedragsverwachtingen formuleert, hetgeen leidt tot het spreken van een gemeenschappelijke taal door de leerkrachten.

De aanpak van SWPBS

De aanpak van SWPBS start met het ontwikkelen van een brede groene basis van interventies, zoals gedragsverwachtingen, lesjes in goed gedrag en actief toezichthouden met een pleinplan. Hier hebben alle kinderen baat bij en het sluit goed aan bij zowel leerlingen die zich gunstig ontwikkelen als bij risicoleerlingen. De aanpak biedt een methodisch kader, een paraplu, waar alles wat een school doet op het gebied van positieve gedragsbeïnvloeding en leren in onder gebracht kan worden. 

Scholen die kiezen voor SWPBS starten met een driejarig implementatietraject. Het is heel belangrijk om hiervoor ruimte te hebben in de scholingsmomenten van het team. Er wordt een groep kartrekkers geformeerd; het ‘ PBS-team’, dat verantwoordelijk is voor de invoering van SWPBS op school, onder begeleiding van een gecertificeerde PBS-coach. Dit team komt maandelijks bij elkaar en bestaat in ieder geval uit : de directeur, de intern begeleider, leerkracht uit de onder- midden- en bovenbouw. En wat op de Julianaschool heel plezierig en positief werkt is de aanwezigheid van twee ouders in het SWPBS team.

In het traject op beide scholen zijn we gestart met het verzamelen van data. Door systematische dataverzameling over gewenst en ongewenst gedrag is het mogelijk om gedragsvraagstukken in een zo vroeg mogelijk stadium schoolbreed te signaleren en hier effectieve oplossingen voor te vinden.

Het effect van SWPBS

Externen die op de scholen komen is het al opgevallen; je ziet dat leerlingen actief in het zonnetje worden gezet voor goed gedrag. Dat lijkt misschien niets bijzonders, maar vaak gaat er – onbewust – meer aandacht naar wat leerlingen niet goed doen. En daarbij is het ook niet altijd helder wat ‘goed’ is, hoe doet een leerling dan.
SWPBS heeft vooral een veilige en positieve sfeer op beide scholen met zich meegebracht. Leerkrachten benaderen kinderen veel positiever en geven hen kansen om het gewenste gedrag te oefenen en te laten zien. Leerlingen merken nu veel meer dat goed gedrag wordt gezien en beloond. En leerlingen geven hun leerkrachten ook vaker een compliment!


Willeke Essing
Edux Onderwijspartners

Reageren