Werkdruk? We zijn er maar druk mee!

Werkdruk? We zijn er maar druk mee!

Werkdruk? We zijn er maar druk mee!

Al een aantal jaren woon ik Eindhoven en werk ik in de omgeving van Breda. Dat betekent dat ik iedere dag ruim 40 minuten in de auto om op mijn werk te komen. Ik ben er inmiddels aan gewend en ik probeer deze reistijd zo goed mogelijk te benutten. Ik kan intens genieten van de radio. Stiekem moet ik om mezelf lachen, wanneer ik weer eens uitgebreid heb meegezongen met een nummer van de Spice Girls (hoewel ik niet weet of je het echt ‘zingen’ kan noemen). Kleine geluksmomentjes zijn dit. Als je iedere dag zoveel tijd in de auto door brengt, kun je je voorstellen dat ook de (serieuze) nieuwsbulletins op de radio vaak voorbij komen, als afwisseling op de muziek. Nieuws over binnen- en buitenland, politiek, sport, showbusiness, maar met enige regelmaat ook nieuws over het onderwijs in Nederland.

Zo ook een tijd geleden. Er werd er in het nieuws aandacht besteed aan de werkdruk in het onderwijs. Uit een onderzoeksrapport van DUO blijkt namelijk dat ruim de helft van de leraren in het onderwijs de werkdruk als onacceptabel ervaart. En zoals dat met een nieuwsbulletin op de radio gaat, heeft iedereen daar een mening over en worden diverse meningen gedeeld. Een hoge werkdruk leidt vaak tot een afname van het werkplezier van werknemers en kan leiden tot het ontwikkelen van gezondheidsklachten. Dit nieuwsitem spreekt me aan. Ik werk zelf ook in het onderwijs, of misschien werk ik wel voor het onderwijs. Hoewel ik niet voor de klas sta, kom ik als orthopedagoog op diverse scholen en ben ik in gesprek met mensen uit het onderwijs. Werkdruk is een ‘hot’ item. De term werkdruk kan voor iedereen een andere betekenis hebben. Wat voor de ene leerkracht goed te doen is, kan een ander ervaren als werkdruk. Ook als ik naar mezelf en mijn collega’s kijk, besef ik me dat er verschillen zijn in hoe men werk(druk) ervaart.

Mijn bestemming is bereikt, ik ben op mijn werk. Ik blijf mezelf afvragen of ik het eens ben met de uitspraak dat de werkdruk in het onderwijs is toegenomen. Ik ervaar zeker dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden in het soort werk én dat leerkrachten ervaren dat de effectieve lestijd onder druk staat. Ik besluit om de documentaire (werkdruk in het onderwijs) van De Monitor te bekijken. Leerkrachten geven hierin aan dat zij met name de administratieve taken als een zware last ervaren. Met alle veranderingen van de afgelopen jaren kan ik me daar een voorstelling van maken. In het onderwijs zijn we namelijk een kei in het bedenken van protocollen, in het schrijven van lange verslagen, in het gebruiken (en steeds wijzingen) van termen en afkortingen, het voeren van (lange) overleggen of vergaderingen, noem maar op. En mijn ervaring is dat juist hier veel leerkrachten in vastlopen.

Terug naar de documentaire. Niet alleen leerkrachten, maar ook de Onderwijsinspectie en de staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Sander Dekker) komen aan het woord. Zij geven aan dat leerkrachten hun grenzen moeten aangeven (of in ieder geval, dat is mijn interpretatie van hun uitspraken). Volgens de staatssecretaris denken leraren dat ze moeten administreren, omdat het ministerie en de Inspectie dat zouden willen. Volgens de staatsecretaris is deze aanname onjuist. Er is volgens hem geen eenvoudige oplossing, maar de oplossing moet van iedereen samen komen (niet alleen vanuit Den Haag, maar ook van de scholen). Het onderwijs zou volgens de staatssecretaris moeten aangeven ‘ik pik het niet langer, ik doe dit niet langer’. En dat is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. Want als werkende in het onderwijs wil je je werk juist zo goed mogelijk doen. Jij draagt als leerkracht zorg voor het leren en ontwikkelen van kinderen. Die laat je niet zo maar in de steek! Het helpt echter ook niet dat de maatschappij zich de afgelopen jaren steeds meer heeft gericht op cijfers, meetbaarheid, resultaten. En ja, daar worden we in het onderwijs dan ook op afgerekend. Naar mijn ervaring zijn we in het onderwijs bang. Bang om zaken los te laten, bang om af te wijken van bepaalde voorgeschreven richtlijnen, bang om onvolledig te zijn en bang om iets te vergeten. Maar vooral ook bang om erop afgerekend te worden.

Het blijft een interessante discussie. Werkdruk is en blijft een subjectief gegeven. Werkdruk en werkplezier lijken twee kanten van dezelfde medaille te zijn. Dan zou dus ook gelden dat wanneer werknemers meer plezier in hun werkervaren, zij een minder hoge werkdruk ervaren. En is plezier juist niet een van de voorwaarden om open te staan voor leren, ook voor kinderen? Misschien moeten wij als onderwijsmensen zelf ook het een en ander leren. Een mooie uitspraak die ik in het werkveld gehoord heb ging over het tonen van lef: Durf te doen, durf anders te zijn, durf los te laten en durf te veranderen. Durf plezier te hebben.

Aan het einde van de dag zit ik terug in de auto, dezelfde route die ik al zo vaak heb afgelegd. Ik heb een drukke dag gehad. De uitspraken over werkdruk hebben me niet losgelaten. Ik heb de discussie met veel collega’s gedeeld en besproken. Ik heb veel verschillende meningen gehoord, als ook ideeën over hoe het anders zou kunnen. Ik besef me maar al te goed dat de taken die ik vandaag had willen doen, ik hierdoor niet heb afgekregen. Morgen weer een dag, hoewel... Nu neemt mijn werkdruk voor morgen juist toe! Maar ook morgen ga ik weer ‘zingend’ naar mijn werk. Klaar om leerkrachten, intern begeleiders of zorgcoördinatoren te ondersteunen, in de hoop dat ik wellicht een klein steentje kan bijdragen in de afname van hun werkdruk. Wat een geluksmomentje!

Door Annemie Wouters-Mackus
Annemie Mackus werkt als orthopedagoog bij Edux. Gedreven, leergierig en energiek, waarbij ze streeft naar het omzetten van onmogelijkheden in mogelijkheden.

Reageren